جاهاى ديگر هم شنيده مىشد و ارزش واقعى سخن و سخنور را آشكار نمىكرد . از باب مثال ، نقل ميرزا طاهر ديباچه‌نگار شعرى - همشهرى وفا - را در مورد شاعرى به نام « يزدانى » مىآوريم . او در تذكره خود مىگويد : « هو البدر الزّاهر و البحر الزّاخر ، اصل الحكمة و قانون الادب ، ميرزا عبد الوهاب خان شيرازى . حكيمى است فاضل و دانشورى كامل . شاعرى است خبير و دبيرى است بصير . بدانسان كه اگر جوهريان رستهء تميز و مشتريان گوهر ادراك ، كه راصدين درجات عوالم عقل و خيال و مجسطىگشايان مناظر دانش و كمال‌اند ، از هنگام مجاورت ساحل درياى مغرب عدم كه جزاير ارحام است به پايمردى پرگار پركار نظر ، طول و عرض كره ارض را بپيمايند ، نظيرش را در معشر بشر از فضل و علم و تقوى و حلم و فراست و دها و فطانت و ذكا و طلاقت لسان و سلامت بيان و اسلوب انشاد و انشاء و بدائع اغراق و اطراء نبينند و نيابند . « 1 » » اما « مآثر الباقريّه » از چنين توصيفاتى كه حكماى جهان را به ياد مىآورد ، به دور و مبرّاست . بخش دوم اين تذكره ، كه به تقريب ، يك‌پنجم آن را دربر گرفته است ، اختصاص به مسجد سيد اصفهان دارد و « رسالهء مسجديه » نام گرفته است و آن حاوى تذكره و سروده‌هاى شعرايى است كه در باب مسجد شعر گفته‌اند . اين مسجد با عظمت ، در برخى از منابع ، به تفصيل ياد شده است . اما در هيچ‌يك از آن‌ها ذكرى از نحوهء ساخت و تهيهء مقدّمات و مصالح و نيز ارزش‌هاى معمارى اين اثر نشده است . به‌طور كلى اين موضوعى است كه جاى پژوهش بسيار دارد و به تحقيق كسى نمىداند كه مساجدى چنين عظيم و پهناور كه هيچ سرمايه و امكاناتى از دولت حاكم ، در آن به كار گرفته نشده ، در آن روزگاران ، چگونه ساخته و پرداخته مىشد . انبوه سنگ‌هاى درشت پيكر و آجر و گچ فراوان و اين‌همه كارگر و استاد و معمار از كجا تأمين مىشد ؟ در بناهايى چون مسجد امام اصفهان ، كسى نيازى به تحقيق نمىبيند . چون مىداند هزينه‌هاى آن به منابع سرشار خراج سلطنت متصل بوده است . اما بناهايى نظير مسجد سيّد از كجا مايه مىگرفته ؟ اين همه سنگ را چگونه به چنگ مىآوردند ؟ براى پاسخ به اين پرسش‌ها ، تا به حال افسانه‌ها ، باورها و اعتقادات مردم ، كارآمد بوده است و بااين‌كه هنوز دو قرن از اتمام اين بنا نمىگذرد ، كسى از حقيقت امر ، به‌طور جزم خبر ندارد . آنچه در اقوال عامّهء مردم است ، آن است كه زمين بيش از هشت هزار مترى آن را فتحعلى خان اعتماد الدّوله

--> ( 1 ) - « گنج شايگان » به نقل از تاريخ تذكره‌هاى فارسى ، ج 2 ، ص 74